Słowo monitoring kojarzy się głównie z zawieszonymi na słupach czy budynkach kamerami. Kamery rejestrują obraz oraz często dźwięk i na ich podstawie osoby odpowiedzialne za pilnowanie obiektu reagują w czasie rzeczywistym, bądź po fakcie stwierdzają co miało miejsce i co spowodowało zdarzenie, które miało miejsce. Podobnie jest z geodezyjnym monitoringiem obiektów budowlanych, jednak do monitoringu wykorzystywane są instrumenty geodezyjne, takie jak tachimetr, niwelator bądź odbiornik GPS albo różnego rodzaju czujniki.
W tym artykule skupmy się na klasycznym przykładzie monitoringu obiektu budowlanego klasycznym instrumentem geodezyjnym, jakim jest tachimetr. Wyobraźmy sobie sytuację, że rozpoczyna się budowa budynku w bezpośrednim sąsiedztwie już istniejących budynków. Roboty ziemne, jak głębokie wykopy mogą naruszyć stabilność istniejących budynków i jak sprawdzić czy dopiero co rozpoczęta budowa ma wpływ na budynek?
Najprostszym rozwiązaniem jest założenie geodezyjnych punktów odniesienia, które będą znajdować się poza obszarem oddziaływania prac budowlanych oraz założenie na monitorowanym obiekcie punktów kontrolowanych. Te punkty można zamarkować np. folią dalmierczą, tzw. tarczką geodezyjną albo np. pryzmatem geodezyjnym. Wersja z tarczką geodezyjną jest bardziej budżetowa oraz wyeliminowane zostanie zagrożenie, że pryzmat geodezyjny padnie łupem amatorów cudzej własności, bądź kogokolwiek zaciekawionego co to za przedmiot. Kolejną czynnością jest pomiar geodezyjny punktów odniesienia i punktów kontrolowanych. Oczywiście, należy wykonać ten pomiar możliwie jak najbardziej dokładnie, ponieważ będzie stanowił pomiar zero, do którego będą porównywane kolejne pomiary, tzw. sesje pomiarowe. Bardzo dobrymi metodami pomiarowymi jest metoda kierunkowa czy pomiar stacyjny. Następnie nasze pomiary należy obliczyć, czyli wykonać wyrównanie.
W zależności od rodzaju prac, rodzaju zagrożenia obiekt może być monitorowany ciągle, w trakcie których tachimetr niczym kamera musi być stabilny, być ciągle w jednym miejscu i musi być wyeliminowane zagrożenie, że instrument geodezyjny zostanie potrącony, przestawiony lub rozpoziomowany. Istnieją systemy umożliwiające ciągły monitoring, np. Leica Geomos. Monitoring geodezyjny może być także wykonany cyklicznie, niekoniecznie w równych odstępach czasu.
Wynikami opracowanego (obliczonego) monitoringu są przemieszczenia poziome (przesunięcia po współrzędnych dX, dY) oraz przemieszczenia pionowe, tzw. osiadania (różnica wysokości – dH). Kolejne sesje monitoringu są porównywane do pomiaru zero. Dobrze jest, jeśli geodeta przedstawia wyniki pomiaru tabelarycznie bądź graficznie za pomocą szkicu geodezyjnego z zaznaczonymi kierunkami przemieszczeń oraz ich wartościami.
Na co zwrócić uwagę przy pomiarach geodezyjnego monitoringu obiektów budowlanych? Na możliwie jak największą dokładność pomiaru, stabilność podłoża na którym znajduje się tachimetr (niekiedy zachodzi potrzeba umiejscowienia instrumentu na stanowisku do wymuszonego centrowania) oraz na czasie pomiaru, aby był możliwie jak najkrótszy. Niekiedy zmiany w monitorowanym obiekcie zachodzą dynamicznie i zbyt długi czas pomiaru może zniekształcić wyniki, a co za tym idzie niezbyt dokładnie przedstawić rzeczywisty stan obiektu. Dlatego konieczne jest wykonywanie tego rodzaju pomiarów geodezyjnych jak najdokładniejszymi tachimetrami, warto także korzystać z tachimetrów robotycznych.